Þvagleki hjá konum – hversu algengur er hann á mismunandi aldri?
Kannski eru það nokkrir dropar þegar þú hnerrar. Kannski finnurðu fyrir leka í hlaupatúrnum eða þegar þú hoppar. Eða þvaglátsþörfin kemur svo skyndilega að þú þarft að flýta þér á salernið.
Ef þú kannast við þetta ertu langt frá því að vera ein. Þvagleki kemur fyrir hjá konum á öllum fullorðinsaldri. Hjá sumum er hann vægur og kemur sjaldan fyrir. Hjá öðrum hefur hann áhrif á hreyfingu, fataval eða öryggi í daglegu lífi.
Það getur verið léttir að vita hversu algengt þetta er en mikilvægast er að vita að það eru leiðir til að draga úr einkennunum og bæta þvagstjórn.
Hversu algengur er þvagleki eftir aldri?
Norska HUNT/EPINCONT-rannsóknin gefur góða mynd af algengi þvagleka meðal kvenna. Í EPINCONT2-könnuninni frá 2006–2008 svöruðu 21.804 konur spurningum um þvagleka.
Taflan sýnir hlutfall kvenna í hverjum aldurshópi sem greindi frá ósjálfráðum þvagleka. Hún nær yfir bæði vægan og meiri leka.
Aldur | Hlutfall kvenna með þvagleka |
20–24 ára | 11,3% |
25–29 ára | 20,0% |
30–34 ára | 24,5% |
35–39 ára | 29,3% |
40–44 ára | 30,5% |
45–49 ára | 30,8% |
50–54 ára | 27,6% |
55–59 ára | 29,4% |
60–64 ára | 30,0% |
65–69 ára | 29,6% |
70–74 ára | 33,4% |
75–79 ára | 34,6% |
80 ára og eldri | 40,4% |
Heimild: Ebbesen o.fl., 2013, tafla 3, EPINCONT2. Gögnin eru frá Noregi og eru ekki sérstakt mat á algengi á Íslandi. Lesa rannsóknina.
Um fjórðungur kvenna á aldrinum 30–34 ára greindi frá leka. Hjá konum 80 ára og eldri var hlutfallið um 40%.
Algengið hækkar þó ekki jafnt með hverju aldursári. Taflan ber saman ólíka aldurshópa og segir ekki hvernig einkennin muni þróast hjá hverri konu.
Þvagleki getur komið fram á mismunandi hátt
Þegar við tölum um þvagleka erum við ekki alltaf að tala um sömu einkennin.
Áreynsluþvagleki er leki við til dæmis hósta, hnerra, hlátur, hlaup eða stökk.
Bráðaþvagleki er leki sem tengist skyndilegri, sterkri þvaglátaþörf.
Blandaður þvagleki felur í sér einkenni beggja gerða.
Þessi aðgreining skiptir máli þegar leitað er að úrræðum. Í stórri bandarískri rannsókn var áreynsluþvagleki algengastur hjá konum á aldrinum 40–59 ára. Bráðaþvagleki og blandaður þvagleki voru algengust hjá konum 60 ára og eldri. Lee o.fl., 2021.
Hvernig getur þvagstjórnin breyst í gegnum lífið?
Aldur segir aðeins hluta sögunnar. Meðganga, fæðing og breytingar á heilsu geta einnig haft áhrif. Einkenni geta komið fram, minnkað eða breyst með tímanum.
Æviskeið eða aðstæður | Hvað sýna rannsóknir? |
Ungar fullorðnar konur | Þvagleki kemur einnig fyrir á yngri árum. Í norsku rannsókninni greindu 11,3% kvenna á aldrinum 20–24 ára og 20% kvenna á aldrinum 25–29 ára frá leka. |
Meðganga | Í samantekt 44 rannsókna með 88.305 konum var áætlað algengi 41%. Almennt jókst algengið eftir því sem leið á meðgönguna. |
Fyrstu mánuðir eftir fæðingu | Í rannsóknasamantekt var áætlað algengi 24% við sex vikur og 21% við þrjá mánuði eftir fæðingu. |
Um ári eftir fæðingu | Í sömu samantekt var áætlað algengi 32% við tólf mánuði. Einkenni geta því verið til staðar löngu eftir fæðingu. |
Miðjan aldur | Í rannsókn Lee og samstarfsfólks var áreynsluþvagleki algengastur hjá konum á aldrinum 40–59 ára. |
Í kringum tíðahvörf | SWAN-rannsóknin sýndi að tengslin eru flókin. Stig tíðahvarfa tengdist tilkomu sjaldgæfari leka, en ekki nýjum leka nokkrum sinnum í viku eða oftar. |
Efri ár | Í rannsókn Lee voru bráðaþvagleki og blandaður þvagleki algengust hjá konum 60 ára og eldri. |
Heimildir: Ebbesen o.fl., 2013; samantekt um meðgöngu, 2021; samantekt um fyrsta árið eftir fæðingu, 2021; Lee o.fl., 2021; SWAN-rannsóknin, 2009.
Taflan sameinar niðurstöður ólíkra rannsókna. Tölurnar eftir fæðingu byggjast á mismunandi rannsóknarhópum og sýna því ekki að leki minnki fyrst og aukist síðan aftur hjá sömu konunum. Aðferðir og skilgreiningar voru einnig mismunandi. Taflan er yfirlit yfir algengi við ólíkar aðstæður, ekki spá um heilsu einstaklings.
Þú þarft ekki að bíða eftir að lekinn verði meiri
Það er auðvelt að gera lítið úr nokkrum dropum. Segja við sjálfa sig að þetta sé svo lítið eða að svona sé þetta bara orðið.
Ef þú ert farin að sleppa æfingum, forðast hopp eða hafa áhyggjur af leka þegar þú ferð út, þá skiptir það máli. Þú mátt leita aðstoðar þótt einkennin séu væg.
Grindarbotnsþjálfun getur hjálpað
Markviss grindarbotnsþjálfun getur dregið úr þvagleka, sérstaklega áreynsluþvagleka. Í rannsóknasamantekt Cochrane voru konur sem stunduðu grindarbotnsæfingar líklegri til að finna fyrir bata eða verða einkennalausar en konur sem fengu enga virka þjálfun. Cochrane, 2018.
Þjálfunin snýst um að bæta styrk, úthald og stjórn vöðvanna, ásamt því að geta slakað á þeim. Leiðsögn getur hjálpað þér að finna réttu vöðvana og velja þjálfun sem hentar þínum einkennum. Við verki eða erfiðleika við slökun er sérstaklega mikilvægt að fá mat áður en farið er í styrkjandi æfingar.
Markmiðið getur verið einfalt: að treysta sér aftur í hlaupatúrinn, hoppa með börnunum eða hugsa minna um næsta salerni.
Fyrsta skrefið er að finna hvað hentar þér
Hvort sem þú ert þrítug, fimmtug eða komin yfir sjötugt er ástæða til að huga að grindarbotnsheilsunni. Að ræða einkennin við heilbrigðisstarfsfólk getur hjálpað þér að átta þig á orsökunum og þeim úrræðum sem koma til greina.
Hjá Partera viljum við gera umræðuna um grindarbotnsheilsu eðlilega og aðgengilega. Við bjóðum grindarbotnsþjálfun með HIFEM-rafsegulörvun og veitum upplýsingar um framkvæmdina og hvort hún gæti hentað þér.
Rannsóknirnar á grindarbotnsæfingum sem vísað er til hér staðfesta ekki sjálfkrafa sama árangur af HIFEM.
Greinin er almenn fræðsla og kemur ekki í stað einstaklingsbundins mats heilbrigðisstarfsfólks.
Comments