Grindarbotnsþjálfun – hvað segja rannsóknir?
Margir sætta sig við þvagleka árum saman, sumir hafa jafnvel reynt grindarbotnsæfingar en upplifað lítinn árangur og komist að þeirri niðurstöðu að ekkert sé hægt að gera.
Rannsóknir benda til þess að það skipti verulegu máli hvernig þjálfunin er framkvæmd og hvort einstaklingurinn fær rétta leiðsögn. Breska heilbrigðisstofnunin NICE mælir með því að konum með áreynsluþvagleka eða blandaðan þvagleka sé boðin leiðbeind grindarbotnsþjálfun í að minnsta kosti þrjá mánuði sem fyrsta meðferð. NICE bendir jafnframt á að sumar konur sem leita sér sérhæfðrar aðstoðar hafi áður gert grindarbotn-sæfingar rangt í langan tíma án þess að ná framförum. Þess vegna á fagleg leiðsögn meðal annars að fela í sér mat á því hvort einstaklingurinn geti bæði spennt og slakað rétt á grindarbotnsvöðvunum.
[NICE, Supervised pelvic floor muscle training, QS77].
Þetta er ekki bara spurning um að „kreista“
Grindarbotnsþjálfun snýst ekki eingöngu um að gera vöðvana sterkari.NICE skilgreinir grindarbotnsþjálfun sem æfingar sem geta bætt styrk, úthald, kraft og slökun vöðvanna, eða samsetningu þessara þátta. Þjálfunin á því að vera aðlöguð að þörfum hvers einstaklings. Þetta skiptir máli, því ef einstaklingur sem er ekki að virkja rétta vöðva eða á erfitt með að slaka á þeim, getur æft mikið án þess að fá þann árangur sem hann vonast eftir.
Hvað sýna rannsóknir?
Ein sterkasta heimildin um grindarbotnsþjálfun hjá konum er Cochrane-samantekt Dumoulin, Cacciari og Hay-Smith. Þar voru teknar saman 31 slembirannsókn með 1.817 konum frá 14 löndum. Niðurstöðurnar sýndu að konur sem stunduðu grindarbotns-þjálfun voru líklegri til að upplifa að þvagleki hefði annaðhvort batnað eða horfið. Þjálfunin tengdist einnig færri lekaköstum og betri lífsgæðum hjá konum með þvagleka. [Dumoulin C, Cacciari LP, Hay-Smith EJC. Pelvic floor muscle training versus no treatment, or inactive control treatments, for urinary incontinence in women. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018].
Markmið grindarbotnsþjálfunar ekki ekki bara vöðvauppbygging
heldur er markmiðið er að bæta daglegt líf.
Það að geta:
Hlegið eða hnerrað án ótta við leka,
Farið aftur að hlaupa eða hreyfa sig,
Leikið við börnin,
Farið í ferðalag án þess að skipuleggja allt eftir salernum,
Fundið fyrir meira öryggi í eigin líkama,.
Þurft síður að hugsa um þvagleka í daglegu lífi
Sérstaklega eftir fæðingu
Cochrane hefur einnig rannsakað grindarbotnsþjálfun sérstaklega á meðgöngu og eftir barnsburð. Í þeirri samantekt voru 46 rannsóknir með samtals 10.832 konum frá 21 landi. Samkvæmt Cochrane upplifir meira en þriðjungur kvenna þvagleka á seinni hluta meðgöngu og um þriðjungur kvenna upplifir þvagleka fyrstu þrjá mánuðina eftir fæðingu. Grindarbotnsþjálfun er ein algengasta íhaldssama leiðin sem notuð er til að fyrirbyggja og meðhöndla þessi einkenni.
[Woodley SJ o.fl. Pelvic floor muscle training for preventing and treating urinary and faecal incontinence in antenatal and postnatal women. Cochrane].
Í nýrri kerfisbundinni samantekt á meðferð við þvagleka eftir fæðingu sem skoðaði 17 rannsóknir. Kom meðal annars fram að leiðbeinandi grindarbotnsþjálfun skilaði betri árangri við að draga úr þvagleka en æfingar sem konur framkvæmdu einar og sér. Leiðbeinandi þjálfun tengdist einnig betri lífsgæðum.
[Conservative Interventions for Urinary Incontinence on Postpartum Women: A Systematic Review and Meta-Analysis, Journal of Midwifery & Women's Health, 2024].
Allt þetta styður mikilvægan punkt:
Það er ekki alltaf nóg að segja fólki einfaldlega að „gera grindarbotnsæfingar“.
Rétt framkvæmd, reglusemi og leiðsögn geta skipt lykilmáli.
þetta á líka við um karla
Grindarbotnsþjálfun er heldur ekki eingöngu ætluð konum.Bandarísku þvagfæra-skurðlæknasamtökin, American Urological Association, mæla með grindarbotns-æfingum eða leiðbeinandi grindarbotnsþjálfun fyrir karla sem glíma við þvagleka eftir brottnám blöðruhálskirtils.
Í leiðbeiningunum er sérstaklega lögð áhersla á að leiðbeinandi þjálfun geti meðal annars falið í sér kennslu um anatómíu, líkamsvitund og stjórn á vöðvunum ásamt munnlegri, sjónrænni eða líkamlegri endurgjöf.
[American Urological Association, Incontinence after Prostate Treatment Guideline].
Það minnir okkur á eitthvað sem gleymist oft:
Karlar eru líka með grindarbotn
Rétt eins og hjá konum getur starfsemi hans haft mikil áhrif á sjálfstæði, sjálfstraust og lífsgæði.
Markmiðið er meiri lífsgæði
Það er kannski mikilvægustu skilaboðin úr þessum rannsóknum.
Við eigum ekki bara að spyrja:
„Minnkaði lekinn?“
Við eigum líka að spyrja:
„Var bæting á lífsgæðum?“
Getur einstaklingurinn farið aftur í ræktina?
Getur hann leikið við barnabörnin?
Getur hún hoppað með börnunum sínum?
Getur fólk farið í langa göngu, ferðast, sofið betur eða tekið þátt í félagslífi án þess að þvagleki sé stöðugt í bakhöfðinu?
Rannsóknir á grindarbotnsþjálfun mæla einmitt ekki aðeins magn og tíðni þvagleka. Þær skoða einnig áhrif á lífsgæði — og Cochrane-samantektin sýndi bætingu á lífsgæðum hjá konum sem fengu grindarbotnsþjálfun.
Þess vegna ættu skilaboðin ekki að vera:
„Þvagleki er algengur, þú verður bara að sætta þig við hann.“
Heldur:
„Þvagleki er algengur, þú ert langt frá því að vera einn eða ein. Í mörgum tilfellum er hægt að gera eitthvað til að bæta ástandið og lífsgæðin.“
Heimildir:
Dumoulin C, Cacciari LP, Hay-Smith EJC. Pelvic floor muscle training versus no treatment, or inactive control treatments, for urinary incontinence in women. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018.
31 rannsókn, 1.817 konur. Þetta væri ein af lykilheimildunum fyrir fullyrðingar um árangur og lífsgæði.
Woodley SJ o.fl. Pelvic floor muscle training for preventing and treating urinary and faecal incontinence in antenatal and postnatal women. Cochrane Review.
46 rannsóknir, 10.832 konur frá 21 landi. Mjög sterk heimild fyrir kaflann um meðgöngu og mæður eftir fæðingu.
NICE – Supervised pelvic floor muscle training.
Mjög góð opinber klínísk heimild fyrir því að mælt sé með að minnsta kosti þriggja mánaða leiðbeindri þjálfun sem fyrstu meðferð við áreynslu- og blönduðum þvagleka hjá konum.
Conservative Interventions for Urinary Incontinence on Postpartum Women, 2024.
Kerfisbundin samantekt og meta-analysis á 17 rannsóknum, sérstaklega áhugaverð vegna þess að hún styður að leiðbeind þjálfun geti skilað betri árangri en að æfa eingöngu sjálfur.
American Urological Association – Incontinence after Prostate Treatment Guideline.
Ef þú eða einhver sem þú þekkir glímir við þvagleka getur verið gott að skoða möguleika á grindarbotnsþjálfun og leita ráðgjafar hjá heilbrigðisstarfsfólki. Þú ert langt frá því að vera ein(n) um þetta og það er ýmislegt hægt að gera til að bæta líðan, auka öryggi og njóta lífsins með meira frelsi.
Comments