HIFEM og grindarbotninn – hvað gerist þegar þú sest í rafsegulstól?
Updated: Aug 16
Kannski gerist það bara þegar þú hnerrar eða þegar þú hleypur, hoppar, hlærð mikið eða lyftir einhverju þungu. Smá þvagleki sem kemur óvænt og áður en þú veist af ertu farin/n að hugsa aðeins meira um hvar næsta salerni er, hvaða fötum þú klæðist eða hvort þú treystir þér í ákveðnar æfingar.
Það merkilega er að þetta getur gerst svo hægt að við aðlögum lífið að einkennunum án þess að taka almennilega eftir því.
En algengt þýðir ekki að þetta sé eitthvað sem þú þurfir einfaldlega að sætta þig við.
Grindarbotnsþjálfun hefur lengi verið mikilvæg leið til að bæta stjórn og styrk grindarbotnsvöðva. Á síðustu árum hefur önnur tækni vakið sífellt meiri athygli:
HIFEM-rafsegulþjálfun í sérstökum grindarbotnsstól.
En hvað gerist eiginlega þegar þú sest í slíkan stól?
Hvað er HIFEM?
HIFEM stendur fyrir High-Intensity Focused Electromagnetic stimulation.
Í stað þess að þú framkvæmir alla samdrætti meðvitað sjálf/ur myndar stóllinn breytilegt rafsegulsvið sem örvar taugar sem stjórna grindarbotnsvöðvunum. Við örvunina dragast vöðvarnir saman ítrekað. Rannsóknir á þessari tegund tækni hafa meðal annars metið breytingar á styrk og úthaldi grindarbotnsvöðva eftir nokkurra vikna þjálfun.
Þú situr á meðan í stólnum, fullklædd/ur.
Engar nálar.
Engin innvortis rafskaut.
Engin þörf á að ná sjálf/ur hverjum einasta samdrætti.
Það er einmitt það sem gerir tæknina áhugaverða fyrir einstaklinga sem eiga erfitt með að finna eða virkja grindarbotnsvöðvana.
„En get ég ekki bara gert grindabotnsæfingar?“
Jú og það er mikilvægur hluti af heildarmyndinni, hefðbundin grindarbotnsþjálfun er enn grunnurinn þegar kemur að áreynslu- og blönduðum þvagleka hjá konum. NICE mælir með að minnsta kosti þriggja mánaða leiðbeinandi grindarbotnsþjálfun sem fyrsta úrræði. Þar er ekki aðeins verið að þjálfa styrk, heldur einnig úthald, kraft og hæfni vöðvanna til að slaka aftur á.
Vandamálið er að það er ekki alltaf jafn einfalt og að segja:
„Spenntu grindarbotninn.“
Sumir vita nákvæmlega hvað þeir eiga að gera.
Aðrir spenna rassinn, lærin eða kviðinn án þess að ná góðri virkjun í grindarbotninum.
Þá verður erfitt að þjálfa vöðva sem þú finnur varla fyrir.
Þar getur rafsegulstóll verið áhugaverð viðbót við virka þjálfun.
Hvað segja rannsóknirnar?
Hér þurfum við að hafa tvennt í huga:
Niðurstöðurnar eru áhugaverðar, en rannsóknirnar eru enn færri og minni en rannsóknir á hefðbundinni grindarbotnsþjálfun.
Í rannsókn frá 2025 voru þátttakendur í rafsegulstól tvisvar í viku, 30 mínútur í senn, í samtals 8–10 skipti. Mæld rafvirkni grindarbotnsvöðva sýndi marktæka aukningu bæði í hámarkssamdrætti og úthaldi eftir þjálfunina. Rannsóknin var þó mjög lítil, aðeins níu þátttakendur, og höfundarnir bentu sjálfir á að rannsóknargögn um tæknina væru enn takmörkuð.
Þetta er gott dæmi um hvernig við eigum að lesa rannsóknir:
Lofandi niðurstaða er ekki það sama og endanleg sönnun.
Hvað gerist þegar HIFEM er sameinað hefðbundinni þjálfun?
Þar verða gögnin sérstaklega áhugaverð, í rannsókn sem birt var árið 2026 tóku 99 konur eftir tíðahvörf með áreynslu-, bráða- eða blönduðum þvagleka þátt.
Einn hópur, 49 konur, fór í rafsegulþjálfun eina og sér.
Hinn hópurinn, 50 konur, fór í sömu rafsegulþjálfun og framkvæmdi jafnframt skipulagðar Kegel-æfingar.
Báðir hópar sýndu bata, en eftir þrjá mánuði var meiri bati á þvagleka hjá hópnum sem sameinaði rafsegulþjálfun og eigin grindarbotnsæfingar.
Það segir okkur eitt mikilvægt.
Markmiðið ætti ekki að vera:
stóll eða æfingar.
Heldur frekar:
hvernig getum við fengið tæknina og eigin líkamsstjórn til að vinna saman?
Grindarbotninn þarf ekki bara að vera sterkur
Þetta gleymist stundum.
Grindarbotninn á ekki að vera spenntur allan daginn.
Hann þarf að geta brugðist við þegar þú:
hnerrar,
hóstar,
hlærð,
hleypur,
hoppar,
lyftir,
eða stendur upp.
Hann þarf líka að geta slakað almennilega á aftur. NICE leggur sérstaklega áherslu á að grindarbotnsþjálfun feli í sér mat á getu einstaklingsins bæði til að mynda samdrátt og til að slaka á vöðvunum. Þess vegna er ekki sjálfgefið að einstaklingur sem finnur fyrir grindarverkjum eða mikilli spennu þurfi meiri og sterkari vöðvaörvun.
Fyrst þarf að skilja hvað líkaminn er að segja.
Fyrir hvern getur HIFEM verið áhugavert?
Rannsóknir á rafsegulörvun hafa meðal annars beinst að fólki með:
áreynsluþvagleka,
blandaðan þvagleka,
veika grindarbotnsvöðva,
eða erfiðleika við að virkja grindarbotninn markvisst.
Það þýðir ekki að sama lausn henti öllum, góð grindarbotnsþjálfun byrjar alltaf á því að skilja hvert vandamálið er, ekki bara hvaða tæki er í boði.
Þú átt ekki að þurfa að skipuleggja lífið í kringum þvagleka
Kannski hættir þú að hoppa á trampólíni með börnunum.
Kannski passarðu þig á að fara á salernið rétt áður en þú ferð út að hlaupa.
Kannski velurðu dökk æfingaföt „til öryggis“.
Þetta virðast litlir hlutir.
En þegar þeir fara að stjórna því hvað við gerum, eða hvað við þorum að gera eru þeir hættir að vera litlir.
HIFEM er ekki töfralausn.
En rannsóknir benda til þess að rafsegulþjálfun geti verið áhugaverð viðbót við grindarbotnsþjálfun hjá ákveðnum einstaklingum. Sérstaklega áhugavert er að nýleg gögn benda til þess að samspil tækninnar og eigin virkrar þjálfunar geti skilað meiri árangri en stóllinn einn og sér.
Markmiðið er virkur líkami sem þú getur treyst á.
Heimildir og ítarefni
NICE – Supervised pelvic floor muscle training.
Shah G. o.fl., 2025. The effect of high-intensity TESLA stimulation on pelvic floor electromyography (EMG) and potential clinical implications for use. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology.
Șerbănescu L. o.fl., 2026. Efficacy of Combining Kegel Exercises with EMS-Based Pelvic Floor Muscle Electrostimulation in Postmenopausal Women with Involuntary Urinary Leakage. Clinical Practice.
NICE mælir með að minnsta kosti þriggja mánaða leiðbeinandi grindarbotnsþjálfun sem fyrsta úrræði hjá konum með áreynslu- eða blandaðan þvagleka.
Greinin er almenn fræðsla og kemur ekki í stað einstaklingsbundins mats eða ráðgjafar heilbrigðisstarfsfólks.
Comments