Blöðrusig – taktu fyrsta skrefið að sterkari grindarbotni
Blöðrusig getur valdið þyngslatilfinningu, óþægindum og breytingum á daglegri líðan. En þótt stuðningur grindarbotnsins hafi veikst eru til leiðir til að vinna að betri vöðvastarfsemi og draga úr einkennum. Rannsóknir sýna að markviss grindarbotnsþjálfun getur skipt máli – og ný tækni hefur fjölgað þeim leiðum sem hægt er að skoða.
Þegar líkaminn gefur þér merki
Kannast þú við þyngslatilfinningu neðarlega í kviðnum?
Finnst þér stundum eins og eitthvað þrýsti niður eða að grindarbotninn veiti ekki sama stuðning og áður?
Þessi einkenni geta átt sér ýmsar skýringar.
Ein þeirra er blöðrusig.
Blöðrusig er ástand sem margar konur upplifa, sérstaklega eftir fæðingar eða með hækkandi aldri. Það getur verið vægt og valdið litlum óþægindum, en hjá öðrum haft áhrif á hreyfingu, daglegar athafnir og líðan.
Það sem skiptir máli er að blöðrusig þarf ekki að þýða að ekkert sé hægt að gera.
Við vitum í dag töluvert um hvernig grindarbotninn starfar, hvernig hægt er að þjálfa vöðvana og hvaða úrræði geta hjálpað til við að draga úr einkennum.
Hvað gerist þegar þvagblaðran sígur?
Grindarbotninn er samsettur úr vöðvum, bandvef og taugum sem vinna saman að því að styðja við líffæri grindarholsins.
Þar á meðal eru þvagblaðran, legið og endaþarmurinn.
Þegar stuðningsvefir við fremri leggönguvegg veikjast getur þvagblaðran þrýst á vegginn og valdið því sem kallast blöðrusig, eða cystocele.
Ýmsir þættir geta aukið líkur á blöðrusigi, meðal annars meðganga og fæðingar, hækkandi aldur, breytingar á bandvef, langvarandi hægðatregða og endurtekið mikið álag á grindarbotninn.
Algeng einkenni eru:
Þyngsli eða þrýstingur í grindarholi.
Tilfinning um bungu í leggöngum.
Óþægindi sem aukast við langvarandi stöðu eða áreynslu.
Breytingar á þvaglátum eða erfiðleikar við að tæma þvagblöðruna.
Stundum þvagleki samhliða öðrum einkennum.
Einkennin eru mismunandi og sumar konur finna lítið sem ekkert fyrir blöðrusigi.
Getur sterkari grindarbotn hjálpað?
Já rannsóknir sýna að markviss grindarbotnsþjálfun getur dregið úr einkennum grindarholslíffærasigs.
Grindarbotnsvöðvarnir gegna mikilvægu hlutverki í stuðningi við grindarholslíffærin. Þegar þeir eru virkjaðir og þjálfaðir með viðeigandi hætti er hægt að vinna að betri styrk, úthaldi og vöðvastjórn.
Blöðrusig tengist þó ekki eingöngu vöðvastyrk. Bandvefur og aðrar stoðbyggingar skipta einnig máli.
Því getur þjálfun bætt líðan án þess að þvagblaðran færist endilega aftur í fyrri stöðu.
Það getur verið mikilvægur munur fyrir lífsgæði.
Minni þyngslatilfinning, betri stjórn og aukið öryggi í daglegum athöfnum geta verið raunverulegur árangur, jafnvel þótt blöðrusigið hverfi ekki.
Hvað segja rannsóknirnar?
57% upplifðu framför með grindarbotnsþjálfun
Í rannsókn sem birtist í British Medical Journal árið 2014 tóku 287 konur, 55 ára og eldri, með vægt grindarholslíffærasig þátt.
Konunum var skipt í tvo hópa.
Annar hópurinn fékk markvissa grindarbotnsþjálfun.
Hinn var undir eftirliti án sambærilegrar þjálfunar.
Niðurstöðurnar voru athyglisverðar.
57% kvenna í þjálfunarhópnum sögðust finna fyrir framförum, samanborið við 13% í samanburðarhópnum.
Þetta sýnir að markviss þjálfun getur haft jákvæð áhrif á upplifun kvenna af einkennum sínum.
Rannsóknin sýndi þó ekki marktækan mun á breytingum á líffærafræðilegri stigun sigsins milli hópanna.
Heimild: Wiegersma o.fl., BMJ, 2014.
Stór rannsókn sýndi minni einkenni eftir 12 mánuði
Í POPPY-rannsókninni, sem birtist í The Lancet árið 2014, tóku 447 konur með grindarholslíffærasig þátt.
Konur sem fengu einstaklingsmiðaða grindarbotnsþjálfun undir faglegri leiðsögn greindu frá marktækt minni einkennum eftir 12 mánuði en konur í samanburðarhópnum.
Rannsóknin styrkir þá niðurstöðu að markviss grindarbotnsþjálfun geti verið gagnlegt úrræði fyrir konur með grindarholslíffærasig.
Heimild: Hagen o.fl., The Lancet, 2014.
Hversu mikið blöðrusig er til staðar?
Blöðrusig er ekki eins hjá öllum og umfang þess getur haft áhrif á hvaða úrræði henta best.
Heilbrigðisstarfsmenn nota meðal annars alþjóðlegt mælikerfi sem kallast POP-Q til að meta grindarholslíffærasig.
POP-Q (Kvarðinn)
Kerfið skiptir sigi í fimm stig, frá 0 til 4:
Stig 0: Ekkert sig.
Stig 1: Vægt sig sem er vel ofan við leggangaopið.
Stig 2: Sig sem nær að eða nálægt leggangaopinu.
Stig 3: Meira sig sem nær út fyrir leggangaopið.
Stig 4: Mjög umfangsmikið sig.
POP-Q stigun byggist á líkamsskoðun og mælingum hjá heilbrigðisstarfsmanni.
Samkvæmt klínískum leiðbeiningum NICE er mælt með að íhuga að minnsta kosti 16 vikna grindarbotnsþjálfun undir faglegri leiðsögn sem fyrsta úrræði hjá konum með einkennagefandi grindarholslíffærasig á stigum 1 og 2.
Þetta undirstrikar að árangur af þjálfun byggist á markvissri vinnu yfir tíma.
HIFEM – nýir möguleikar í grindarbotnsþjálfun
Hefðbundnar grindarbotnsæfingar hafa lengi verið mikilvægur hluti af þjálfun grindarbotnsins.
Með þróun nýrrar tækni hafa einnig komið fram aðrar leiðir til að virkja þessa vöðva.
Ein þeirra er HIFEM, sem byggir á rafsegulörvun.
HIFEM-tæknin notar rafsegulsvið til að örva taugar og framkalla endurtekna samdrætti í grindarbotnsvöðvunum.
Þetta gerir kleift að virkja vöðvana án þess að viðkomandi þurfi sjálfur að framkvæma hverja vöðvaspennu.
Hvað hafa rannsóknir á HIFEM sýnt?
Rannsóknir á rafsegulörvun hafa gefið vísbendingar um bætta vöðvavirkni og minni einkenni ákveðinna grindarbotnsvandamála.
Í lítilli rannsókn frá Portúgal árið 2024 var HIFEM skoðað hjá átta konum með grindarholslíffærasig.
Eftir sex þjálfunartíma komu fram vísbendingar um minni þyngslatilfinningu og betri lífsgæði.
Aðrar rannsóknir á skyldri segulörvunartækni hafa einnig sýnt áhugaverðar niðurstöður, meðal annars breytingar á mælingum á stuðningi fremri leggönguveggjar.
Þessar niðurstöður gefa tilefni til frekari rannsókna á því hvernig rafsegulörvun geti nýst við þjálfun grindarbotnsins.
Enn hefur þó ekki verið staðfest með stórum samanburðarrannsóknum að HIFEM geti leiðrétt sjálft blöðrusigið.
Partera – aðgengileg leið til að sinna grindarbotninum
Hjá Partera leggjum við áherslu á að gera grindarbotnsþjálfun einfaldari, þægilegri og aðgengilegri.
Með HIFEM-tækni er hægt að virkja grindarbotnsvöðvana með rafsegulörvun á meðan þú situr fullklædd í sérstökum stól.
Þjálfunin fer fram án þess að þú þurfir að skipta um föt eða framkvæma hefðbundnar grindarbotnsæfingar meðan á tímanum stendur.
Fyrir einstaklinga sem vilja leggja meiri rækt við grindarbotninn getur þetta verið áhugaverður valkostur eða viðbót við hefðbundna þjálfun.
HIFEM er ekki töfralausn og engin ein þjálfunarleið hentar öllum. En tæknin býður upp á aðra leið til að virkja grindarbotnsvöðvana og vinna að markvissri þjálfun þeirra.
Ef þú hefur greinst með blöðrusig er mikilvægt að fá fyrst faglegt mat á umfangi þess og hvaða úrræði henta þér. HIFEM kemur ekki í stað slíks mats eða viðurkenndra úrræða við blöðrusigi.
Þú getur tekið fyrsta skrefið í dag
Það er auðvelt að venjast óþægindum og gera ráð fyrir að þau séu einfaldlega hluti af því að eldast eða breytingum sem fylgja lífinu.
En þú þarft ekki að sætta þig við einkenni án þess að kanna hvaða möguleikar eru í boði.
Rannsóknir sýna að markviss grindarbotnsþjálfun getur skipt máli fyrir einkenni og líðan. Þótt ekki sé alltaf hægt að leiðrétta sjálft blöðrusigið getur betri vöðvastarfsemi verið mikilvægt skref í átt að auknum styrk og öryggi.
Í dag eru fleiri leiðir til að sinna grindarbotninum en áður.
Hefðbundnar grindarbotnsæfingar eru mikilvægur grunnur og HIFEM-tækni býður upp á annan möguleika til að virkja vöðvana.
Hjá Partera viljum við hjálpa þér að taka fyrsta skrefið í átt að sterkari grindarbotni með þægilegri og markvissri þjálfun.
Ef þú ert með blöðrusig eða grunar að þú sért með það er fyrsta skrefið að fá faglegt mat. Í framhaldinu getur þú kynnt þér hvort HIFEM-þjálfun hjá Partera henti þínum aðstæðum.
Að gefa eigin heilsu og vellíðan meiri athygli er fjárfesting í sjálfri þér
og það er alltaf góður tími til að byrja.
Heimildir og frekari lestur
Wiegersma M. o.fl. (2014). Effect of pelvic floor muscle training compared with watchful waiting in older women with symptomatic mild pelvic organ prolapse. BMJ, 349:g7378. https://doi.org/10.1136/bmj.g7378
Hagen S. o.fl. (2014). Individualised pelvic floor muscle training in women with pelvic organ prolapse (POPPY): a multicentre randomised controlled trial. The Lancet, 383, 796–806. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24290404/
NICE (2019). Urinary incontinence and pelvic organ prolapse in women: management. NG123. https://www.nice.org.uk/guidance/ng123
NICE (2021). Pelvic floor dysfunction: prevention and non-surgical management. NG210. https://www.nice.org.uk/guidance/ng210
Gonçalves o.fl. (2024). Safety and efficacy of non-invasive, high-intensity, focused electromagnetic stimulation in women with pelvic organ prolapse. International Physical Medicine & Rehabilitation Journal. https://medcraveonline.com/IPMRJ/IPMRJ-09-00382.php
Greinin er ætluð til almennrar fræðslu og kemur ekki í stað greiningar eða einstaklingsbundinnar ráðgjafar heilbrigðisstarfsmanns.
Comments